Airconditioning en Legionella
Airconditioning wordt regelmatig in verband gebracht met de legionellabacterie. (Ook wel Legionella of veteranenziekte genoemd.)
De Legionella bacterie (Legionella Pneumophila) is een bacterie die de veteranenziekte of Legionellagriep kan veroorzaken. De ziekte kan ontstaan wanneer mensen de bacterie inademend als deze via kleine druppeltjes wordt verspreid. Bijvoorbeeld via een airconditioning. De meeste mensen worden echter niet ziek na besmetting. Wanneer de ziekte wel optreedt, is deze te behandelen met antibiotica. Doorgaans krijgt iemand alleen griep of longontsteking. Alleen in ernstige gevallen kan de ziekte, zonder de juiste behandeling, dodelijk zijn, dit is dan de zware vorm of Veteranenziekte.
De Legionella bacterie leeft in de bodem en in water. Normaal gesproken in zulke kleine aantallen dat er geen gevaar is voor de volksgezondheid. Wanneer de legionellabacterie zich echter kan vermenigvuldigen ontstaat er een gevaar. De Legionella bacterie kan zich explosief vermenigvuldigen in stilstaand water met een temperatuur tussen 25 en 55 graden Celsius. De bacterie vestigt zich in een slijmlaagje aan de binnenkant van leidingen of in het bezinksel op de bodem van leidingen en reservoirs. Wanneer een kolonie Legionella bacteriën losraakt en verneveld wordt en door mensen wordt ingeademd kan de veteranenziekte of Legionellagriep optreden.
Is er een risico bij het gebruik van airco op het krijgen van de Legionellagriep of veteranenziekte?
De Legionellabacterie kan zich pas explosief vermenigvuldigen bij een temperatuur van meer dan 25 graden Celsius. In Nederland komen dergelijke temperaturen niet langdurig voor. De kans op verspreiding van Legionella via een split- en multisplitsysteem is klein. Deze systemen vernevelen geen water om de ruimte te koelen of te bevochtigen. Door het koelende effect van split- en multisplit systemen komt er wel koud condenswater in een condensbak terecht. Deze worden (mits goed geïnstalleerd!) altijd afwaterend geplaatst, zodat dit condenswater snel zijn weg naar het riool vindt, en niet de kans krijgt om op te warmen. Juist in de zomer is de kans op Legionella het laagst: het water waarmee bevochtigd wordt, is dan onder de 30 °C, omdat er immers gekoeld wordt. In de winter zou er wel een kans op Legionella zijn, omdat er met de installatie ook verwarmd wordt. Bij de meeste merken/installaties wordt er via de regeling van de betreffende luchtbehandeling of via een apart tijdrelais (schakelklok) geregeld dat de bak waarin het water zich bevindt, regelmatig ververst wordt. Als het water regelmatig ververst wordt, komt het in principe niet boven de 25 graden Celsius en komt Legionella niet tot ontwikkeling.
Toch zijn er een aantal risico’s aanwezig:
1. Airconditioners zuigen verse buitenlucht aan. Deze buitenlucht kan vochtdeeltjes bevatten van besmette watervoorraden.
2. Airconditioners hercirculeren in veel gevallen de lucht energie te besparen. Wanneer in een pand door besmette verneveling (bijvoorbeeld een plantenspuit of fontein) aërosolen met Legionella vrijkomen dan worden deze door het gebouw verspreid.
3. Veel airconditioners bevochtigen in de winter de koude en droge buitenlucht omdat door gebruik van verwarming de relatieve vochtigheid sterk daalt. Hiervoor worden bevochtigingsecties ingezet. Deze dienen een ontsmettingsysteem te bevatten zoals een uv-ontsmetter of een ozonbehandeling en regelmatig gereinigd te worden met een middel dat ook biofilms aanpakt om te voorkomen dat eventueel aanwezige Legionella bacteriën worden gedood.
4. In de zomer wordt de vochtige buitenlucht gekoeld door de airconditioning. Hierbij treedt vaak condensvorming op bij de koeler. In dit water kan microbiologische groei van bijvoorbeeld de Legionella bacterie optreden.
Het is daarom verstandig om preventieve maatregelen te treffen ter voorkoming van Legionella. Werkgevers zijn zelfs verplicht te zorgen voor (Legionella)veilige airconditioners in het kader van de zorgplicht die het uitgangspunt is van de ARBO wetgeving